Όταν κάποιος καταθέτει στα αμερικανικά δικαστήρια ορκίζεται πρώτα, λέγοντας πως θα πει την αλήθεια, όλη την αλήθεια και τίποτα άλλο παρά την αλήθεια. Ο συγκεκριμένος όρκος είναι πραγματικά πάρα πολύ έξυπνα εκφρασμένος. Η αλήθεια, όλη η αλήθεια και τίποτα άλλο παρά η αλήθεια είναι τρία τελείως διαφορετικά πράγματα. Γιατί μπορεί κάποιος να λέει την αλήθεια αλλά όχι ολόκληρη. Ή μπορεί να λέει αλήθεια αλλά αναμεμειγμένη με ψέματα.

Όλοι αναζητούν την αλήθεια. Ζητάνε να ξέρουν την αλήθεια. Ένας ασθενής ρωτάει το γιατρό να μάθει την αλήθεια για την υγεία του. Η σύζυγος θέλει να ξέρει αλήθεια αν είναι πιστός ο άντρας της. Οι φίλοι περιμένουν να ακούνε την αλήθεια από τους φίλους. Το αφεντικό θέλει να γνωρίζει αλήθεια τη γνώμη των υπαλλήλων του γι’ αυτό. Οι γονείς επιδιώκουν να ξέρουν όλη την αλήθεια για τη ζωή των ενήλικων παιδιών τους. Ο καινούριος σύντροφος ζητάει να γνωρίσει όλη την αλήθεια για το παρελθόν της καινούριας του συντρόφου. Τίποτα άλλο δεν έχει αναζητηθεί ποτέ στον κόσμο τόσο πολύ όσο η αλήθεια. Όλοι αυτή ψάχνουν! Όλη μας η ζωή μοιάζει να είναι μια τεράστια αναζήτηση της αλήθειας! Ένα κυνήγι θησαυρού. Για το μεγαλύτερο θησαυρό του κόσμου. Η αλήθεια είναι πλούτος! Και όπως κάθε πλούτος είναι ικανός να σου χαρίσει τεράστια δύναμη. Είναι όπλο. Και όπως κάθε δύναμη και κάθε όπλο είναι παραπάνω από ικανή να σε καταστρέψει. Να σε συνθλίψει. Ακόμα και μόνο αν την ξέρεις.

Τι γίνεται αν ο ασθενής έχει κάποια θανατηφόρα νόσο και πολύ μικρή προβλεπόμενη διάρκεια ζωής; Αν ο σύζυγος απάτησε μια φορά μεθυσμένος σε ένα ταξίδι; Αν ο φίλος είναι κακοντυμένος; Αν το αφεντικό είναι εγωκεντρικό και προσβλητικό; Αν το παιδί είχε κάνει χρήση ναρκωτικών όταν ήταν στην εφηβική ηλικία; Αν η καινούρια σύντροφος είχε 38 πρώην εραστές; Θα έπρεπε να ειπωθεί η αλήθεια; Ή μήπως όχι; Μήπως θα έκανε τα πράγματα χειρότερα; Μήπως θα κάλυπτε άλλες αλήθειες; Στο βωμό της αλήθειας διαπράττονται καθημερινά πολλά «εγκλήματα».

Αν ο ασθενής μάθει για την κατάστασή του μπορεί να καταρρεύσει ψυχολογικά και να χειροτερέψει η κατάστασή του. Αν ο σύζυγος ήταν άψογος κατά τα άλλα, μπορεί να μην αξίζει να διαλυθεί ένα σπίτι για μια στιγμή αδυναμίας. Αν δεν προσέξουν οι φίλοι με τι τρόπο θα μιλήσουν στο φίλο μπορεί να γίνουν αγενής και να τον χάσουν, όπως και οι υφιστάμενοι τη δουλειά τους. Οι γονείς θα μπορούσαν να πικραθούν απίστευτα και να κατηγορήσουν τους εαυτούς τους για κάτι που έχει τελειώσει αίσια και δεν έχει νόημα πια και ο καινούριος σύντροφος θα μπορούσε να απορρίψει έναν άνθρωπο που θα τον έκανε πραγματικά ευτυχισμένο γιατί θα είχε απομονώσει ένα κομμάτι της αλήθειας του.

Η αλήθεια ίσως είναι καλό να λέγεται όταν παράγει κάποια χρησιμότητα. Όταν μπορεί να επιφέρει ένα θετικό αποτέλεσμα. Και για να συμβεί αυτό θα πρέπει να λέγεται και να λαμβάνεται υπόψη ολόκληρη και αυτούσια. Πράγμα που σπάνια δυστυχώς συμβαίνει. Οι άνθρωποι ζητάμε την αλήθεια αλλά τις περισσότερες φορές δεν την ακούμε ούτε την καταλαβαίνουμε ολόκληρη. Απομονώνουμε το κομμάτι που θέλουμε και αντιδρούμε, ενεργούμε σύμφωνα με αυτό. Όταν θέλουμε την αλήθεια πρέπει να είμαστε ικανοί να την κοιτάξουμε ολόκληρη και να είμαστε σίγουροι πως ξέρουμε πολύ καλά τι πρέπει να κάνουμε με αυτή. Τι ωφελεί μια αλήθεια που δεν ξέρεις τι να την κάνεις; Αν η αλήθεια ήταν φυσικό φαινόμενο θα ήταν σεισμός! Κανένα άλλο γεγονός δεν είναι ικανό να κλονίσει σε τέτοιο βαθμό το σώμα μας και την ψυχή μας όσο η αλήθεια. Σε όποια μορφή και αν είναι και οτιδήποτε και αν αφορά

«Για να είναι κάποιος γνώστης της αλήθειας πρέπει πρώτα από όλα να μπορεί να τη διαχειριστεί. Κίνδυνος-θάνατος. Θα έπρεπε να μπαίνει μια τέτοια ταμπέλα μπροστά από κάποιες αλήθειες. Μην ακουμπάτε την αλήθεια αν δεν ξέρετε τι να την κάνετε. Αφήστε την ήσυχη. Η αλήθεια δεν είναι για όλους. Όχι γιατί δεν την αξίζουν αλλά γιατί δεν ξέρουν τι να την κάνουν. Ούτε μπορούν να τη σηκώσουν. Η αλήθεια είναι βάρος. Τεράστιο. Τίποτα άλλο δε ζυγίζει περισσότερο από αυτή. Είναι το πιο βαρύ από τα υλικά που είναι ο κόσμος μας φτιαγμένος. Στην ουσία τον κόσμο μας τον καταστρέφει αυτή η ίδια του η υπόσταση, η αλήθεια. Η ανθρωπότητα δεν είναι ικανή να αντέξει την αλήθεια της και γι αυτό δημιούργησε το ψέμα. Μήπως και σωθεί.» Αυτά μου είχε πει κάποτε ο παππούς ενός καλού φίλου. Τότε μου φάνηκαν υπερβολικά αλλά σταδιακά άρχισα να καταλαβαίνω το βαθύτερο νόημά τους.

Το αξιοπερίεργο είναι πως όταν το θέμα φτάνει στην αλήθεια κάτι κακό περιμένουμε πάντα να ειπωθεί. Έχουμε ταυτίσει την αλήθεια με ένα κακό νέο ή σχόλιο. Τη θετική πλευρά της τις περισσότερες φορές την ξεχνάμε. Και αυτό τελικά μας καθιστά ανίκανους στο να διαχειριστούμε την αλήθεια που τόσο αποζητάμε. Γιατί αλήθεια μπορεί και να είναι πως ο ασθενής έχει ακόμα ζωή, πως η σύζυγος έχει έναν άντρα που τη λατρεύει, πως το ενήλικο παιδί είναι ένα εξαιρετικό πλάσμα, πως το αφεντικό έχει καλύψει πολλές φορές λάθη υφισταμένων, και πως η καινούρια σύντροφος ξέρει να αγαπάει πραγματικά και πιστά. Αλλά για κάποιο λόγο η «καλή» αλήθεια πάντα θάβεται. Και μένει η «κακή». Δηλαδή η μισή.

«Παλιότερα φοβόμουν πως θα πεθάνω και κανένας δεν θα ξέρει την αλήθεια μου. Κανένας δεν θα ξέρει αυτό που είμαι αλήθεια. Γιατί δεν το είπα. Γιατί δεν το αφηγήθηκα, γιατί δεν το τραγούδησα. Γιατί φοβήθηκα να το πω και ακόμα χειρότερα φοβήθηκα να το κάνω. Έμεινα στη σιωπή μου. Στη φυλακή μου. Το έκρυβα γιατί δεν είχα τρόπο να το δείξω. Μεγάλη κατάρα να μην μπορείς να δείξεις την αλήθεια σου. Αυτό νόμιζα. Τώρα πια όμως φοβάμαι πως θα πεθάνω και δεν θα ξέρω εγώ η ίδια την αλήθεια μου. Γιατί δεν την έψαξα στα σωστά μονοπάτια. Γιατί και αν τη βρήκα αρνήθηκα να τη δω. Να την παραδεχτώ. Την έκρυβα πίσω από τις αλήθειες των άλλων. Όλη η αλήθεια είναι εκεί, μέσα στον καθρέφτη. Αλλά ποιος τολμάει να κοιτάξει; Μεγάλη κατάρα να μην μπορείς να ξέρεις την αλήθεια σου.» Αυτά μου είχε πει κάποτε η Ναταλία και νομίζω πως έχει πολύ δίκιο.  Ίσως η μόνη αλήθεια είναι πως σε τούτο τον κόσμο η αλήθεια είναι δύσκολη υπόθεση και δυσδιάβατο μέρος. Σαν αυτό του «μέσα» μας. Της ψυχής μας. Για να μπορέσει κάποιος να αντιμετωπίσει την αλήθεια των άλλων θα πρέπει πρώτα να γνωρίζει πολύ καλά τη δική του αλήθεια.

Λένε πως η σιωπή είναι χρυσός. Είναι που όσο πιο πολύ μιλάμε υπάρχει πάντα ο κίνδυνος να πούμε αλήθειες. Και αν πεις την αλήθεια σου ή έστω κομμάτια της, δεν ξέρεις τι στο κέρατο θα την κάνει ο άλλος. Μπορεί να του τη δώσεις και να του πέσει, να σπάσει. Ή μπορεί να την ξεσκίσει σαν ένα κομμάτι χαρτί μπροστά στα μάτια σου. Ή μπορεί απλώς να μην την καταλάβει. Και αυτό δεν είναι και το πιο ακίνδυνο σενάριο και ας φαίνεται. Ποτέ δεν ξέρεις τι μπορεί να κάνει ένας ανόητος την αλήθεια σου. Με πόση ακόμα και αγαθή ηλιθιότητα μπορεί να τη διαστρεβλώσει. Πολλές φορές ακόμα πιο άσχημα και από κάποιον που το έχει «προμελετήσει το έγκλημα».

Κάπου διάβασα πως το ψέμα σταδιακά δημιουργεί τη δική του αλήθεια. Δηλαδή την πραγματικότητα. Μια καινούρια πραγματικότητα. Ας το αποδεχτούμε, ο άνθρωπος δεν είναι πλασμένος για να αντέχει όλη την αλήθεια. Όταν την έμαθε έγινε θνητός. Από την αλήθεια πεθαίνει. Όσο οι άνθρωποι δε γνώριζαν ήταν αθάνατοι και ζούσαν στον παράδεισο. Όσες πιο πολλές αλήθειες ξέρεις και ακόμα πιο πολύ όσες περισσότερες καταλαβαίνεις τόσο πιο πολύ κινδυνεύεις να πεθάνεις. Για τη θνητότητά μας φταίει η αλήθεια; Η απλά το γεγονός ότι δεν μπορούμε να την αντικρύσουμε ολόκληρη;

Όλοι υποστηρίζουμε σθεναρά πως λέμε την αλήθεια και παλεύουμε για την αλήθεια. Κι όμως καμιά φορά έχω την αίσθηση ότι αν όλοι ποστάρουμε το Facebook κάτι που είναι μια αλήθεια που κρύβουμε θα καταρρεύσει το σύμπαν. Από την άλλη αν πούμε μια αλήθεια στον εαυτό μας θα καταρρεύσει το προσωπικό μας σύμπαν. Αν θέλουμε να ξέρουμε αλήθειες ας ξεκινήσουμε από τη δική μας. Είναι πολύ εύκολο να πούμε στον άλλο ότι είναι χοντρός αλλά είναι πολύ δύσκολο να το πούμε στον εαυτό σας. Γιατί θα μας γεννήσει θλίψη, υποχρεώσεις κι ευθύνες. Σε έναν κόσμο που σχεδόν κανένας μας δεν είναι ικανός να αποδεχτεί πρωτίστως τη δική του αλήθεια γιατί είμαστε έτοιμοι να κατηγορήσουμε εκείνες των άλλων;

Λένε πως η αλήθεια λυτρώνει. Το πιστεύω βαθιά αυτό. Αλλά ποια αλήθεια; Εκείνη του όρκου στο δικαστήριο. Η αλήθεια, ολόκληρη η αλήθεια και τίποτα άλλο εκτός από την αλήθεια. Και αυτό απαιτεί συνδυασμό γνώσης και αντίληψης. Θέλει ανοιχτό μυαλό, θάρρος και δύναμη. Η αλήθεια θέλει λεπτότητα για να την πεις, καρδιά για να τη δεις και ψυχή για να τη βιώσεις. Όλοι κάπου παραδίδουμε, όπως μου είπε και η Ελίν χτες. Όση περισσότερη αλήθεια παραδώσουμε, τόση περισσότερη θα πάρουμε. Η λίγη αλήθεια, η μισή αλήθεια ή η αλήθεια μαζί με ψέμα δεν μας καθιστά ειλικρινής. Και δεν προσφέρει σε κανένα τίποτα. Είναι επικίνδυνη. Γι αυτό όταν παραδίδουμε αλήθεια ας φροντίσουμε να μην ξεχνάμε κομμάτια της στο ντουλάπι. Να την παραδίδουμε ολόκληρη. Αλλιώς καλύτερα καθόλου.

Η αλήθεια είναι σεισμός. Αλλά αν τον αντέξουμε ολόκληρο μόνο πιο δυνατοί θα βγούμε!

Maria Kakavani

About Maria Kakavani

Η Μαρία αλλού γεννήθηκε, αλλού πήγε σχολείο, από αλλού είναι η μαμά της από αλλού ο μπαμπάς της, από αλλού οι παππούδες της, αλλού μεγάλωσε, αλλού έζησε, αλλού μετακόμισε για να εγκατασταθεί και αλλού είναι τώρα και συνεχίζει. Γενικά είναι αλλού! Έχει πτυχίο και μεταπτυχιακό (ΜΒΑ) από το Οικονομικό Πανεπιστήμιο Αθηνών και τα έχει κάνει ωραία κορνίζα, μιλάει μερικές γλώσσες αλλά μάλλον όχι τις απαραίτητες και λατρεύει τα media γιατί εκεί γεννήθηκε και εξελίχτηκε επαγγελματικά και γνώρισε τον κόσμο από την αρχή. Πιστεύει από καρδιάς πως παρόλες τις δυσκολίες κάθε πρωί που ξυπνάμε πρέπει να κοιταζόμαστε στον καθρέφτη, να χαμογελάμε και να λέμε «θα τα καταφέρω!» Και να τα καταφέρνουμε!