“Αποδόμηση”…Τάξη ή ελεγχόμενο χάος; Συναρμολόγηση ή αποσύνθεση; Συνοχή ή αντίφαση; Η έννοια της αποδόμησης ηχεί λίγο γνώριμη στα αυτιά μας, δύσκολα όμως προσδιορίζει κανείς πού την συναντάμε και πώς αποδίδεται σε κάθε περίπτωση. Αν και προέκυψε από ένα καθαρά συγκεκριμένο φιλοσοφικό περιβάλλον, παρατηρείται πως κέρδισε σημαντικό έδαφος τόσο στο χώρο της αρχιτεκτονικής όσο και σε αυτόν της ένδυσης.

Διαδόθηκε στο ευρύ κοινό από τον γάλλο φιλόσοφο Jacques Derrida, ο οποίος χρησιμοποίησε τον όρο αυτό το 1967 για να υποστηρίξει πως η ολοκληρωτική κατανόηση ενός κειμένου είναι αδύνατη, καθώς το ίδιο το κείμενο παρουσιάζει διαφορετικές και συγκρουόμενες ερμηνείες.

Στην αρχιτεκτονική, η αποδόμηση παρατηρείται στα τέλη του 20ου αιώνα και χαρακτηρίζεται από την αποσάθρωση και τον κατακερματισμό που σχετίζεται με την αστική παρακμή. Πλήθος υψηλού κύρους  αρχιτεκτόνων υποτάχθηκαν στην έννοια της αποδόμησης ανατέμνοντας τον σύγχρονο κάνναβο, δημιουργώντας ωμές, θρυμματισμένες μορφές που διακρίνονται ενάντια στις γεωμετρικές μορφές του  μοντερνισμού και του κλασικισμού και την πομπώδη κομψότητα του ροκοκό και του μπαρόκ που είχαμε συνηθίσει.

Πρωταρχικής σημασίας και αναγνωριστικό σήμα για το κίνημα της αποδόμησης στην αρχιτεκτονική, αποτέλεσε τη δεκαετία του ’70 το σχέδιο του γνωστού Pompidou Centre στο Παρίσι, από τους Renzo Piano και Richard Rogers. Το κτίριό τους σηματοδότησε ένα νέο τεχνολογικό και εννοιολογικό μανιφέστο. Τα παραδοσιακά κρυμμένα χαρακτηριστικά τέθηκαν για πρώτη φορά σε κοινή θέα, στην προσπάθεια προβολής του σκελετού της κατασκευής και της μηχανολογικής όψης της αρχιτεκτονικής, υπογραμμίζοντας κατά  συνέπεια την ομορφιά και τη δύναμη ολόκληρου του κτιρίου.

1

Χαρακτηριστικό επίσης παράδειγμα της αποδομητικής αρχιτεκτονικής αποτελεί το σχέδιο του Coop Himmelb(l)au για μια κατοικία στο Μαλιμπού (1992). Η πρότασή του ονομάστηκε “the rehak house” και θυμίζει περισσότερο σκηνή ή ιγκλού και όχι μια συνηθισμένη κατοικία. Το κτίριο δεν έχει ουσιαστικά πρόσοψη, καθώς η μπροστινή πλευρά του σπιτιού είναι εντελώς ανοιχτή, αποκαλύπτοντας στους περαστικούς το εσωτερικό του. Ο αρχιτέκτονας μεταχειρίζεται την κατασκευή σαν ένα ανθρώπινο σώμα, συγκρίνοντας συχνά την όψη με το πρόσωπο. Έχοντας αφαιρέσει λοιπόν την όψη από το κτίριο, το αντιμετωπίζει σαν ένα σώμα δίχως πρόσωπο, υποστηρίζοντας πως “ο θεατής – αντικείμενο αρχίζει να φοβάται το χαμό του ίδιου του προσώπου του μέσω της προβολής”.

P_9009_M07_1097_818_90

Στο χώρο της ένδυσης, ίχνη της αποδομητικής μόδας σημειώνονται από τη δεκαετία του ‘60 με τις ορατές ραφές στις επιφάνειες των ενδυμάτων της Sonia Rykiel, με τα πρόχειρα ρέλια των φορεμάτων του Karl Lagerfeld και τις ατελείς ad hoc δημιουργίες για την ερμηνεία της μόδας Punk από την Zandra Rhode (1977).

Ensemble-by-Zandra-Rhodes-1977IMG_9961_tx800

Ωστόσο, η στιγμή κορύφωσης της αποδόμησης στην ένδυση σημειώνεται μερικές δεκαετίες αργότερα, στα  χέρια των σχεδιαστών Rei Kawakubo και Martin Margiela, των οποίων οι δημιουργίες είναι εύκολα αναγνωρίσιμες από τα ακανόνιστα τελειώματα, τις τσαλακωμένες υφές και τα πολλαπλά στρώματα υφασμάτων.

Η Rei Kawakubo, όντας επηρεασμένη από την αρχιτεκτονική του Pompidou Centre και από την  Ronchamp  Chapel του Le Corbusier, ερμηνεύει το σώμα ως το κοινό έδαφος μεταξύ ένδυσης και αρχιτεκτονικής. Υπολογίζει τις αναλογίες συμβατικών ενδυμάτων και τις αντιστρέφει ριζικά. Σπανίως εμμένει στους κανόνες της κλίμακας, μιας και αρκετές φορές διαμορφώνει πανέλα σε τερατώδη αναλογίες και αναδιατάσσει κλασικά μοτίβα για να δημιουργήσει οπτικές ψευδαισθήσεις.

COMMEDESGARCONSFW09

Ο Martin Margiela απομακρύνθηκε από τις παραδοσιακές ενδυματολογικές τεχνικές, αντιστρέφοντας στην κυριολεξία τη συμβατική κατασκευή ενός ενδύματος από μέσα προς τα έξω. Δημιουργεί καινούρια ενδύματα από τα παλιά, διαχωρίζοντάς τα, αναδιαρθρώνοντας τα κομμάτια τους και ενώνοντάς τα σε μια νέα μορφή. Αντιτάσσεται στις παραδοσιακές μεθόδους ραπτικής και το έργο του στην πραγματικότητα έχει περισσότερα κοινά με την αρχιτεκτονική παρά με την ένδυση. Συχνά συναντάται η διαφάνεια στα σχέδιά του, καθώς το ύφασμα κόβεται αφαιρώντας του ακόμη και μεγάλα κομμάτια, οι ραφές σχίζονται και τα ρέλια εμφανίζονται.

margiela5(blogue.us+2008+09+29+is-martin-margiela-done) margiela spring2009(thesmartstylist.com+archives+margielaso09rtw.JPG)

Elena Xipolia

About Elena Xipolia

Η Έλενα είναι Αρχιτέκτονας και μέλος της ομάδας Krama. Σπούδασε αρχικά Ανακαίνιση και Αποκατάσταση Κτιρίων αλλά ποτέ δε ξέχασε τον βασικό της στόχο και αυτός δεν ήταν άλλος από την Αρχιτεκτονική. Υποστηρίζει πως η αρχιτεκτονική είναι τρόπος ζωής, γι’ αυτό και κατά καιρούς έχει κάνει πολλές εθελοντικές εργασίες. Της αρέσει η απλότητα και εκτιμά το οτιδήποτε vintage. Αγαπημένο της μότο «η λεπτομέρεια κάνει τη διαφορά»…Μέχρι τώρα σχεδίαζε ρούχα μόνο στον ύπνο της, αλλά αποφάσισε πως ήρθε η ώρα να το κάνει πραγματικότητα. Αν και κάποιες φίλες της την αποκαλούν “Madame Figaro”, την εξιτάρει η περιπέτεια και θα ‘θελε να κάνει extreme sports πριν ακόμα μεγαλώσει κι άλλο…!