Οι ημέρες του Πάσχα, πέρα από τους θρησκευτικούς συμβολισμούς  που φέρουν, έρχονται να δημιουργήσουν μια παύση στην καθημερινότητά μας, μια διακοπή στις κάθε είδους ρουτίνες και σ’έναν ρυθμό ο οποίος μπορεί ταυτόχρονα να μας συγκροτεί και να μας υποδουλώνει, είναι πάντως απαραίτητος για τους περισσότερους από εμάς πρακτικά και ψυχολογικά. Τρέχοντας όλο τον προηγούμενο καιρό με μια κεκτημένη ταχύτητα πολλοί από εμάς βρισκόμαστε μπρος σε αυτή την παύση, που επιτάσσει να επιβραδύνουμε τους ρυθμούς μας, να φορέσουμε το χαμόγελό μας, να συναναστραφούμε ανθρώπους , να εκπληρώσουμε υποχρεώσεις , να αναλάβουμε καθήκοντα και να κάνουμε προετοιμασίες,  ορισμένες φορές χωρίς πραγματικά να έχουμε το κέφι και να νιώθουμε  έτοιμοι γι αυτό, με διάφορα συναισθήματα να υποβόσκουν  και να επηρεάζουν τη διάθεσή μας ποικιλοτρόπως.

Δεν είναι περίεργο που σε φιλικές συζητήσεις συχνά η αναφορά στις γιορτές που έρχονται κάνει ορισμένους να δυσανασχετούν φωναχτά, αναλογιζόμενοι τι σημαίνει και τι προυποθέτει αυτό για εκείνους. Οι κάθε είδους γιορτές και διακοπές βιώνονται από τον καθένα μας με ιδιαίτερο τρόπο,  συχνά φορτισμένες από ορατές και αδιόρατες εξωτερικές πιέσεις και έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις σ’ένα βαθύτερο υποσυνείδητο επίπεδο. Ειδικά γιορτές όπως είναι τα Χριστούγεννα και το Πάσχα έχουν ένα βαθύ ψυχολογικό και πνευματικό νόημα που πολλές φορές παραβλέπουμε. Ακόμη λοιπόν και αν το Πάσχα δεν έχει τη λάμψη των Χριστουγέννων, με ό,τι αυτό σημαίνει, σκέφτηκα ότι είναι μια ευκαιρία και μια πρόσκληση στον καθένα μας να κατανοήσει καλύτερα τη σημασία αυτών των εορτών για ψυχολογικούς και πνευματικούς λόγους.

Σχεδόν για όλους μας, οι γιορτές δημιουργούν ανάμικτα, αντιφατικά και αμφιθυμικά συναισθήματα, με πολλούς από εμάς να βιώνουν έναν ορισμένο βαθμό στρες- που χαρακτηρίζεται από μια ελαφριά ένταση ή ευερεθιστότητα έως μελαγχολία και θλίψη. Συχνά, το βασικό υπόβαθρο για αυτό το συναίσθημα είναι οι βαθύτερες προσδοκίες μας για το πώς θα έπρεπε να είναι, αλλά δεν είναι, για το πώς θα έπρεπε να νιώθουμε αλλά δε νιώθουμε…Μετράμε και συγκρίνουμε τις προσωπικές μας καταστάσεις σε σχέση με το πώς πιστεύουμε ή φανταζόμαστε ότι θα έπρεπε ιδανικά να είναι. Σε πολλές περιπτώσεις αυτό έχει να κάνει με θέματα οικογένειας και σχέσεων.

Για όσους δεν έχουν οικογένεια, έχουν μια δυσλετουργική οικογένεια ή έχουν χάσει κάποιο αγαπημένο τους πρόσωπο, τα πράγματα μπορεί να είναι πολύ δύσκολα. Μη φανταστείτε όμως ότι και για εκείνους που περνούν τις γιορτές οικογενειακά τα πράγματα είναι εύκολα, αφού και σ’αυτή την περίπτωση μπορεί να προκύψουν οξείες κρίσεις, ακόμη και συναισθήματα μοναξιάς ή απομόνωσης αφού οι γιορτές τείνουν να ‘ξεδιπλώνουν’ τα οικογενειακά δυναμικά και να φέρνουν στην επιφάνεια σχεσιακά μοτίβα μεταξύ των μελών, στις χειρότερες τους εκδοχές!

Αυτά φυσικά μπορεί να μην ισχύουν για όλους αλλά και πάλι…το φορτωμένο πρόγραμμα υποχρεώσεων, όλα εκείνα τα μικρά πράγματα που δεν πήγαν καλά (ακόμη κι αν μιλάμε για το ψήσιμο του αρνιού), το απότομο αίσθημα κούρασης μετά την υπερέκκριση αδρεναλίνης και την υπερβολική κατανάλωση φαγητού, ακόμη και όλα εκείνα τα χρήματα που ξοδεύτηκαν- συχνά χωρίς αρκετά καλό λόγο τελικά αφού και πάλι γκρίνιες και παράπονα υπήρξαν….είναι μερικές από τις συνηθισμένες αιτίες μελαγχολίας και απογοήτευσης.

Τα έθιμα, τα τελετουργικά και οι εορτασμοί…Μπορεί επίσης να μας προκαλούν αμφιθυμικά συναισθήματα και ορισμένες φορές να βρίσκουμε τους εαυτούς μας απρόθυμους να συμμετέχουν ενώ ταυτόχρονα αναγνωρίζουμε πως το Πάσχα δεν θα ήταν Πάσχα, χωρίς τον επιτάφιο, τα κουλούρια και το τραπέζι της λαμπρής. Όλα αυτά δεν είναι τυχαία- η σημασία τους εκτείνεται πέρα από τη θρησκευτική μας πίστη και την προσήλωσή μας στην παράδοση ή το να μας φέρουν κοντά με την οικογένεια- και εξυπηρετούν ένα σημαντικό ψυχολογικό σκοπό: σηματοδοτούν τη μετάβαση, από ψυχολογική άποψη, της ζωής μας από μια εποχή σε μια άλλη και μας φέρνουν αντιμέτωπους με πνευματικές και φιλοσοφικές αλήθειες και προβληματισμούς.

Λειτουργούν ως ορόσημα και μας ωθούν- ως άτομα- να αναλογιστούμε πού βρισκόμαστε στη ζωή μας, τι έχει τελικά  νόημα για εμάς και προς τα πού θέλουμε να πάμε…να δούμε ποιους έχουμε γύρω μας, πώς συνδεόμαστε μαζί τους, από που παίρνουμε και πως εκφράζουμε την αγάπη μας. Να συνειδητοποιήσουμε γι’ άλλη μια φορά την έννοια της αλλαγής και του εφήμερου…μέσα από τις εποχές που αλλάζουν . Και ειδικά τώρα το Πάσχα, οι συμβολισμοί και τα ερωτήματα που τίθενται έχουν τεράστια σημασία αφού μας φέρνουν μπροστά στις βαθύτατα υπαρξιακές έννοιες της ζωής και του θανάτου και μας καλούν να ανα-στηθούμε, με ό,τι αυτό σημαίνει για τον καθένα από μας.

Όποιες και αν είναι οι προσωπικές  σας συνθήκες- και ακόμη κι αν το αρνηθείτε- ο αναστοχασμός και οι εσωτερικές διεργασίες που συμβαίνουν τις μέρες που έρχονται είναι σημαντικές και συχνά έχουν μια γλυκόπικρη γεύση. Οι γιορτές το κάνουν αυτό- μας τραβάνε σε εκείνο το  συναισθηματικό, στοχαστικό μέρος βαθιά μέσα μας έστω και αν δεν το συνειδητοποιούμε. Ακόμη και το πολυάσχολο κομμάτι τους, το να βάψεις τα αυγά,να πάρεις τις λαμπάδες, να μαγειρέψεις για το πασχαλινό τραπέζι- είναι συναισθηματικά φορτισμένα…έχει να κάνει με την οικογένεια, το να ευχαριστήσεις τους άλλους,  το να τιμήσεις πρόσωπα που έφυγαν, φτιάχνοντας π.χ τη μαγειρίτσα με τη συνταγή  της γιαγιάς ή τα κουλούρια με τον τρόπο που σου έδειξε η μητέρα σου….

Πιστεύω, καταλάβατε τι εννοώ…

Κατά τη διάρκεια των γιορτινών ημερών ο καθένας μας κάνει το δικό προσωπικό εσωτερικό ταξίδι, αλλά ένα μεγάλο μέρος από αυτή την βαθιά ψυχολογική διεργασία γίνεται υποσυνείδητα.Καθώς η κανονικότητα της ζωής μας ‘ξεκουρδίζεται’ για λίγο και μπαίνουμε στις γιορτινές μέρες, τα όσα βιώνουμε ως αντίδραση στα γεγονότα των ημερών  ανοίγουν το δρόμο για τη συνειδητότητα σε ανάμικτα συναισθήματα και μνήμες που έρχονται από βαθύτερα επίπεδα του εαυτού μας και που μπορεί να είναι γλυκόπικρα ή και επώδυνα  ορισμένες φορές.

Όσο παραμένουν μη αναγνωρισμένα χάνουμε την ευκαιρία να τα νοηματοδοτήσουμε με έναν τρόπο που να είναι βοηθητικός για εμάς και ταυτόχρονα να  χαρούμε αυτές τις μέρες διακοπών  που προορίζονται για να περάσουμε καλά και να φορτίσουμε τις μπαταρίες μας.

Η πρόταση λοιπόν που σας κάνω, συμπεριλαμβάνοντας και τον εαυτό μου, είναι αυτές τις μέρες να είμαστε πιο υποψιασμένοι σε σχέση με αυτή την εσωτερική διεργασία έτσι ώστε να  κάνουμε περισσότερο χώρο σε ο,τι αναδύεται. Όσο περισσότερο μπορούμε να ‘αναπλαισιώσουμε’ τα συναισθήματά μας και να τα συνδέσουμε μέσα μας μ’ έναν πνευματικό τρόπο- με ό,τι αυτό σημαίνει για τον καθένα μας- τόσο πιο πιθανό είναι να αισθανόμαστε πραγματικά παρόντες και ψυχικά ήρεμοι αυτές τις γιορτές παρά απόντες και στρεσσσαρισμένοι.

Από πρακτική άποψη, αυτό σημαίνει να είμαστε πιο έτοιμοι:

  • Να αναγνωρίσουμε τα όποια συναισθήματα αναδύονται. Είναι νοσταλγία, θυμός, θλίψη, μοναξιά, ευαλωτότητα, ανάγκη για προσοχή; Ας έχουμε υπόψη μας ότι δεν μπορούμε να αλλάξουμε το πώς οι άλλοι δρουν ή αντιδρούν, μπορούμε όμως να κάνουμε πολλά για τις δικές μας αντιδράσεις. Έχετε το νου σας για ερεθίσματα που τις πυροδοτούν. Όσο μεγαλύτερη επίγνωση έχετε για τα συναισθήματά σας, τόσο καλύτερα.
  •  Να διαχειριστούμε τις σκέψεις και τα συναισθήματά μας.  Αυτό έχει διαφορά από το να τα θρέφουμε και να τα καλλιεργούμε στο μυαλό σας. Μπορούμε να ‘προκαλέσουμε’ εμείς οι ίδιοι  τον εαυτό μας κάνοντας αυτό που λέμε  reality check-έλεγχο πραγματικότητας. Ας θυμόμαστε ότι πολλά από αυτά που αισθανόμαστε έχουν τις ρίζες τους σε παρελθοντικές καταστάσεις που προβάλλονται στο παρόν. Εάν κάτι μας απασχολεί μπορούμε να το μοιραστούμε με ένα έμπιστο πρόσωπο.
  • Να θέσουμε προσωπικούς στόχους και επιθυμίες. Ποια είναι εκείνα τα πράγματα που θέλουμε να αποκομίσουμε από τις μέρες των γιορτών;που ίσως έχουν μεγαλύτερη αξία ή που νιώθουμε ότι χρειαζόμαστε και θα θέλαμε να κάνουμε;
  • Να προβλέψουμε και να αποφύγουμε δυσάρεστες καταστάσεις: Αν έχουμε ήδη ζήσει ορισμένα σενάρια ξανά και ξανά, αρνητικά μοτίβα, δυσάρεστες συζητήσεις θυμηθείτε: έχουμε την επιλογή να τα αποφύγουμε αυτή τη φορά, ελέγχοντας τη δική μας συμπεριφορά στην κατάσταση.
  • Να είμαστε ευγενικοί με τον εαυτό μας. Αυτό μπορεί να σημαίνει πάρα πολλά: από το να πούμε όχι σε υπερβολικές απαιτήσεις και επιθυμίες των άλλων, να σεβαστούμε τον προσωπικό μας χρόνο για ξεκούραση και αποφόρτιση, να φάμε και να πιούμε με σεβασμό στα όρια και τις αντοχές μας.

Ευχές για Καλό Πάσχα!

About Elena Kampisopoulou

Η Έλενα Καμπισοπούλου είναι θεραπεύτρια-ψυχολόγος και απολαμβάνει να εξερευνά ακούραστα τα υπαρξιακά ερωτήματα, που αναπόφευκτα τίθενται από τη ζωή με μια μάλλον αισιόδοξη προοπτική και τη διάθεση να αγκαλιάζει την εμπειρία με το μαγικό τρόπο που αυτή ξεδιπλώνεται. Αγαπά τις λέξεις και τα λογοπαίγνια, τις αντιθέσεις, τα παράδοξα, τον ήλιο και τη θάλασσα, τις καυτερές γεύσεις, τις έξυπνες συζητήσεις και γοητεύεται από το συνδυασμό δύναμης και ευαισθησίας στους ανθρώπους. Αφιερώνει το χρόνο της στη θεραπευτική της δουλειά, που γίνεται έναυσμα για διαρκή προσωπική διεύρυνση, το διάβασμα, το γράψιμο, τη γυμναστική, τη χαλάρωση νου και σώματος και την ανάπτυξη νέων project με ανθρώπους που μοιράζονται τα ενδιαφέροντα και τον ενθουσιασμό της.