Τα μάτια δε μιλάνε, όμως λένε πολλά. Μια ματιά στη σιωπή μπορεί να αξίζει όσο χίλιες λέξεις. Με τη δύναμη του λόγου μπορείς να επηρεάσεις, να πείσεις, να ισοπεδώσεις τον άλλο, με μια ματιά μπορείς να τον καθηλώσεις χωρίς να πεις τίποτα.

Τα μάτια δε μιλούν, όμως δακρύζουν, γελούν, σαγηνεύουν, συγκινούν και λένε τα ανείπωτα. Γίνονται μικρές λίμνες κάθε φορά που κλαίμε, καθρέφτες κάθε φορά που κοιτάμε μέσα τους, πεταλούδες όταν ανοιγοκλείνουν, γέφυρες για να περάσουμε απέναντι, φλόγες όταν ποθούμε και… κάποιες φορές ωκεανοί που μας προσκαλούν να ναυγαγήσουμε στα πιο βαθιά νερά τους.

Μέσα από τα μάτια μας προσλαμβάνουμε τον κόσμο ολόκληρο. Τα ανοίγουμε διάπλατα μπροστά στην ομορφιά του, τα κλείνουμε στη θέα της ασχήμιας του.

Μέσα από τα μάτια οι άνθρωποι αναζητάμε ο ένας τον άλλο, συναντιόμαστε και συνδεόμαστε – ή τουλάχιστον έχουμε τη δυνατότητα να συνδεθούμε.

Ξέρετε ότι η βλεμματική επαφή με τη μητέρα είναι εκείνη που βοηθάει το βρέφος να μεγαλώσει και να αναπτυχθεί; Είναι ακριβώς αυτή η επαφή μέσα από το βλέμμα που προάγει σημαντικά έναν υγιή δεσμό προσκόλλησης του βρέφους με έναν διαθέσιμο και φροντιστικό γονιό.

Γεννιόμαστε με την ανάγκη και τη λαχτάρα να συνδεθούμε -είναι αυτή που αρχικά θα μας εξασφαλίσει την επίβίωση- και μια επιθυμία που παραμένει μέσα μας σε όλη τη διάρκεια της ζωής μας. Μεγαλώνοντας επιζητούμε την αυτονομία και την ανεξαρτησία, όμως σύντομα λαχταράμε ξανά την οικειότητα, τη σύνδεση, την ανάπτυξη ενός ιδιαίτερου δεσμού με ένα άλλο άνθρωπο -απαραίτητη για την ψυχική μας επιβίωση- στο πρόσωπο ενός συντρόφου.

Μέσα από τα μάτια επικοινωνούμε ότι είμαστε εδώ, εκφράζουμε το ενδιαφέρον μας και διεκδικούμε την προσοχή του άλλου και όταν τον έχουμε απέναντί μας επικυρώνουμε και τιμάμε την παρουσία του μέσα από τη βλεμματική επαφή.

Θέλουμε να μας κοιτάξουν στα μάτια και να μας προσέξουν, να μας καταλάβουν, να μας διαβάσουν. Θέλουμε να μας δουν. Ή μήπως όχι;

Μήπως αυτό που τόσο βαθιά λαχταράμε είναι κι αυτό που τόσο πολύ φοβόμαστε; 

Είναι στα αλήθεια τα μάτια μας “παράθυρα στην ψυχή μας” όπως έχει πει ο Shakespeare; Και αν ναι, γιατί την ψυχή μας την κρύβουμε τόσο επιμελώς αυτές τις μέρες;

Η έρευνα δείχνει ότι οι άνθρωποι κάνουν βλεμματική επαφή σε ποσοστό μεταξύ 30% και 60% σε μια συζήτηση μέσης διάρκειας αντί για 60% με 70% του χρόνου που χρειάζεται για να δημιουργηθεί η αίσθηση της συναισθηματικής σύνδεσης.

Οι κινητές συσκευές έχουν παίξει μεγάλο ρόλο στη μείωση της βλεμματικής επαφής κατά τη διάρκεια των κοινωνικών μας συναναστροφών. Συχνά, είμαστε σε μεγαλύτερη επαφή με το κινητό μας από ότι με το συνομιλητή μας -χωρίς να το συνειδητοποιούμε βάζουμε όλο και περισσότερα εμπόδια ανάμεσα στον εαυτό μας και τους άλλους- είμαστε μαζί αλλά ο καθένας μόνος του…

Οι ψυχολόγοι μιλούν για το φαινόμενο ‘FOMO’ (fear of missing out), το φόβο μήπως, περνώντας το χρόνο μας εκεί έξω χάνουμε ευκαιρίες εκεί μέσα δηλαδή στα social media. Άνθρωποι που δεν είναι ικανοποιημένοι με τις ζωές και τις σχέσεις τους και που τείνουν να τσεκάρουν διαρκώς τις κινητές τους συσκευές για να δουν τι κοινωνικές ευκαιρίες μπορεί να χάνουν, χωρίς να είναι ευχαριστημένοι με αυτό, χωρίς να το απολαμβάνουν.

Άλλοι πάλι, κλεισμένοι στο σπίτι τους φλερτάρουν οχυρωμένοι πίσω από μια οθόνη υπολογιστή- το βλέμμα απουσιάζει από την αλληλεπίδραση… Η επικοινωνία αποκτά όλο και περισσότερα πλοκάμια αλλά την ίδια στιγμή όλο και περισσότεροι άνθρωποι μόνοι…

Όχι μόνο οι παραπάνω – αλλά κι εκείνοι που έχουν τον άνθρωπό τους δίπλα τους όμως αποφεύγουν να συναντήσουν το βλέμμα του.

Η σύνδεση με το συνομιλητή μας λείπει, δεν είναι εφικτή. Μοναξιά…

Αλήθεια, πώς νιώθετε με τη βλεμματική επαφή; Την επιδιώκετε; Την αποφεύγετε; Τη φοβάστε; Σας προκαλεί αμηχανία; Τη βρίσκετε ενδιαφέρουσα; Συναρπαστική; Διεγερτική; Μήπως όλα τα παραπάνω;

Πώς αισθάνεστε όταν ο άλλος αποφεύγει να σας κοιτάξει; Είναι εντάξει για σας; Είναι πιο βολικό; Αδιάφορο; Μεγαλώνει ή μικραίνει τη συναισθηματική απόσταση μεταξύ σας; Υπάρχουν συγκεκριμένοι άνθρωποι στη ζωή σας με τους οποίους επιδιώκετε να έχετε βλεμματική επαφή και άλλοι με τους οποίους το αποτρέπετε ή το αποφεύγετε; Τι τους διαφοροποιεί;

Και πώς είναι όταν ο άλλος σας κοιτάζει; Νιώθετε ότι έχετε την προσοχή του; Αισθάνεστε άβολα; Εκτεθειμένοι; Ανασφαλείς; Ήρεμοι;

Η βλεμματική επαφή είναι κάτι το πολύ ισχυρό και έχει την ικανότητα να δημιουργεί συναισθηματικούς δεσμούς ανάμεσα στους ανθρώπους. Είναι ο ίδιος λόγος για τον οποίο τη χρειαζόμαστε και την αποφεύγουμε ταυτόχρονα.

Γινόμαστε ευάλωτοι… Τι μπορεί να δει ο άλλος κοιτάζοντάς μας; Την ομορφιά μας, την αξία μας, την καλοσύνη μας; Ή μήπως τις αδυναμίες, την ανασφάλεια, τους φόβους μας; Kαι τι μπορούμε να δούμε εμείς για τον εαυτό μας στο βλέμμα του, μέσα στο οποίο αναπόφευκτα καθρεφτιζόμαστε; Πόσο αυτό που βλέπουμε απέχει από αυτό το οποίο νιώθουμε ότι είμαστε;

O Sartre, έφτασε να πει ότι η «Κόλαση είναι οι Άλλοι Άνθρωποι» – αναφερόμενος στην ικανότητά τους να μας ‘καρφώνουν’ με το βλέμμα τους και να μας βλέπουν ως ένα αντικείμενο παρά μέσα στην υποκειμενικότητά μας. Ίσως λοιπόν αποφεύγοντας να συναντήσουμε τον άλλο δεν αποφεύγουμε μόνο εκείνον αλλά  και τον ίδιο μας τον εαυτό, ή μάλλον την αντανάκλασή του μέσα από ένα βλέμμα που είναι επικριτικό, εξεταστικό σχεδόν…, ένα βλέμμα που τελικά μας αφήνει περισσότερο μόνους…

Τα μάτια λένε πολλά… κι είναι σε μας να αποφασίσουμε πως θέλουμε να τα χρησιμοποιήσουμε και τι θέλουμε να επικοινωνήσουμε μέσα από αυτά.

Τις επόμενες μέρες, πειραματιστείτε με τη βλεμματική επαφή (χωρίς να γίνετε ενοχλητικοί, ε;)

Παρατηρήστε τον εαυτό σας, πώς είναι με αυτό…

Προσέξτε πόσο πιο ενδιαφέρουσα μπορεί να γίνει μια συνομιλία σας…

Τολμήστε να συναντήσετε τον άλλο κοιτάζοντάς τον στα μάτια… Αφήστε τη ματιά σας να χάσει την οξύτητα της…να γίνει απαλή, γλυκιά, ήρεμη, κοιτάξτε τον απλά με την πρόθεση να είστε μαζί του…

Δοκιμάστε να κοιταχτείτε στα μάτια μέσα στη σιωπή με τον/την αγαπημένη σας και συνειδητοποιείστε πώς νιώθετε…

Κάντε τη σύνδεση εφικτή.

Στο Φως του Φεγγαριού
Στο φως του φεγγαριού
Όλα λουσμένα στο μπλέ
και δύο ζευγάρια μάτια
μάτια αντικρυστά
μάτια καθρέφτες
Ο άνδρας κοιτάζει τη γυναίκα
Η γυναίκα κοιτάζει τον άνδρα
Και προσπαθεί να δεί-
Με αγωνία-
προσπαθεί να δεί-
τον εαυτό του, μέσ’απ τον άλλο
Και χάνεται…
Σ’ένα λαβύρινθο από καθρέφτες που δεν τελειώνει…
Χείλη που δεν αγγίζονται
Χείλη που δε μιλάνε 
κι ανάμεσά τους λόγια
λόγια πολλά- λέξεις που μισοσχηματίζονται
Και έτσι μένουν- μισές κι ανολοκλήρωτες
Και δυο ζευγάρια χέρια, χέρια…
που νοσταλγούν
να ψηλαφίσουν, να χαρούν…
να περπατήσουν
στο σώμα επάνω…να τυλιχτούν
Και όλα αυτά στο φως του φεγγαριού
Στο μπλέ λουσμένα
Μέσα σε ίσκιους και φωνές ψιθυριστές
Αχνές-
Εκεί που η αλήθεια και το ψέμα συναντιούνται…
της Ε. Καμπισοπούλου

About Elena Kampisopoulou

Η Έλενα Καμπισοπούλου είναι θεραπεύτρια-ψυχολόγος και απολαμβάνει να εξερευνά ακούραστα τα υπαρξιακά ερωτήματα, που αναπόφευκτα τίθενται από τη ζωή με μια μάλλον αισιόδοξη προοπτική και τη διάθεση να αγκαλιάζει την εμπειρία με το μαγικό τρόπο που αυτή ξεδιπλώνεται. Αγαπά τις λέξεις και τα λογοπαίγνια, τις αντιθέσεις, τα παράδοξα, τον ήλιο και τη θάλασσα, τις καυτερές γεύσεις, τις έξυπνες συζητήσεις και γοητεύεται από το συνδυασμό δύναμης και ευαισθησίας στους ανθρώπους. Αφιερώνει το χρόνο της στη θεραπευτική της δουλειά, που γίνεται έναυσμα για διαρκή προσωπική διεύρυνση, το διάβασμα, το γράψιμο, τη γυμναστική, τη χαλάρωση νου και σώματος και την ανάπτυξη νέων project με ανθρώπους που μοιράζονται τα ενδιαφέροντα και τον ενθουσιασμό της.