Βαλεριάνα (Valeriana officinalis). Η βαλεριάνα γνωστή και ως νάρδος, αγριοζαμπούκος, μυριστική, αλεναία, ασπρόφυλλος (Αγγλικά: Wild valerian, Vermont valerian, Vandal root, Setwall) είναι γένος φυτών που περιλαμβάνει πολλά είδη από τα οποία η Valeriana officinalis (Βαλεριάνα η φαρμακευτική) είναι η πιο γνωστή για τις φαρμακευτικές της ιδιότητες και ανήκει στην οικογένεια των Βαλεριανοειδών (Valerianaceae).

Valeriana_officinalis_(Valerianaceae)_flowers

Είναι πολυετής πόα με ύψος, που φτάνει τα 2m. Η ρίζα του είναι λευκή και μη διακλαδιζόμενη, με πάνω από 5mm διάμετρο και πάνω από 30cm μήκος. Ο βλαστός έχει αυλακωτές χαρακιές με έντονη μυρωδιά. Τα φύλλα είναι σύνθετα, πτερωτά, οδοντωτά ενώ τα άνθη ρόδινα ή άσπρα, που σχηματίζονται σε ταξιανθίες. Αναπτύσσεται σε δασώδεις περιοχές, κατά μήκος όχθης των ποταμών και σε υγρά λιβάδια σε όλη την Ευρώπη. Προτιμά τα υγρά και ψυχρά κλίματα και είναι αυτοφυές σε κάποιες περιοχές της Ελλάδος.

Το όνομα προήλθε από τη λατινική λέξη «valere» που σημαίνει υγεία ή δύναμη και αναφέρεται στην θεραπευτική χρήση του φυτού, αν και υποστηρίζεται ότι μπορεί να αναφέρεται και στη δυνατή του οσμή. Οι αρχαίοι Έλληνες και οι Ρωμαίοι τη χρησιμοποιούσαν σαν θεραπευτικό βότανο, ο Ιπποκράτης και ο Γαληνός την ανέφεραν ως βάλσαμο για την αϋπνία ενώ ο Πλίνιος την είχε επισημάνει ως το φάρμακο κατά των νευρικών συσπάσεων. Πολλοί συγγραφείς του 17ου και του 18ου αιώνα τη θεωρούσαν ως θεραπευτικό μέσο της επιληψίας και μέχρι σήμερα χρησιμοποιείται ως ηρεμιστικό του νευρικού συστήματος.

Valeriana_officinalis_—_Flora_Batava_—_Volume_v1

Ανεξάρτητες κλινικές μελέτες έχουν αποδείξει ότι μειώνει το χρόνο, που χρειάζεται για να μας πάρει ο ύπνος, μειώνει τη πιθανότητα να ξυπνήσουμε το βράδυ, επιμηκύνει το συνολικό χρόνο ύπνου και γενικότερα βελτιώνει τη συνολική ποιότητα του ύπνου, ανεξάρτητα αν κάποιος έχει πρόβλημα ή όχι. Για το λόγο αυτό η είναι γνωστή ως «God’s Valium». Η κύρια δράση της ρίζας του φυτού είναι ηρεμιστική, αντισπασμωδική και υποτασική ενώ μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως γενικό παυσίπονο όταν ο πόνος συνδέεται με νευρική υπερένταση και την ημικρανία.

Τα κύρια συστατικά, που υπάρχουν στην ρίζα της είναι valeric isovaleric acid, μονοτερπένια (a-pinene, a-fencene, camphene), μονοτερπενικοί εστέρες (bornyl acetate, myrtenyl acetate, isovaleriate), sesquiterpenes και valerian cyclopentanoid sesqiterpenes (varenal, valerenone, valerenol, valerenyl acetate, valerenic acid και valerenyl isovalerate). Και η επίδραση της στο κεντρικό νευρικό σύστημα στηρίζεται σε πολλά συστατικά, με σημαντικότερο το GABA (gamma-aminobutyric acid).

Η βαλεριάνα θεωρείται το υπνωτικό της φύσης και για θεραπευτικούς σκοπούς χρησιμοποιούμε την ρίζα του φυτού, αλλά και τα ξεραμένα φύλλα από τα οποία φτιάχνουμε τσάι. Η ρίζα του φυτού, περιέχει ιριδοειδή μονοτερπένια και βαλερινικό οξύ, που θεωρούνται υπεύθυνα για τη φαρμακολογική του δράση. Ωστόσο, τα τελευταία 20 χρόνια διάφοροι ερευνητές έχουν αποδώσει σε διαφορετικά συστατικά την κατευναστική δράση του φυτού.

Σημείωση: Η ως άνω παρουσίαση του φυτού, σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί συνταγή. Η συμβουλή ειδικού κρίνεται απαραίτητη πριν από την χρήση του φυτού.

Adamantia Nifora

About Adamantia Nifora

Η Αδαμαντία είναι γεωπόνος. Σπούδασε Ανθοκομία - Αρχιτεκτονική τοπίου στην Άρτα. Η αγάπη της για τη φύση την έκανε, να διευρύνει περισσότερο τις σπουδές της μέσω του τμήματος Περιβαλλοντικού Σχεδιασμού Πόλεων και Κτιρίων στο Ελληνικό Ανοικτό Πανεπιστήμιο, στο οποίο κάνει το μεταπτυχιακό της. Επίσης, γράφει στη στήλη «go green» που φιλοξενείται από το «thebest.gr» για κήπους, λουλούδια και δίνει συμβουλές σε ό,τι αφορά το πράσινο.