Διαφάνεια, διαύγεια, έκθεση, προστασία, καθαρότητα, αντικατοπτρισμός, φίλτρο, μετάβαση… Μήπως το γυαλί είναι ένα «μαγικό» υλικό…; Πώς μπορείς να περάσεις από την αφάνεια στη διαφάνεια αλλά και από την έκθεση στην προστασία…; Με το γυαλί όλα είναι εκτεθειμένα, το εσωτερικό παίρνει το ρόλο του εξωτερικού, μπορείς να βλέπεις τα πάντα αλλά και εκείνα μπορούν να βλέπουν εσένα…! Όσο προστατευμένος και αν νιώθεις πίσω από ένα γυαλί λόγω την ύπαρξης της ύλης, άλλο τόσο εκτεθειμένος είσαι… και αυτό έχει τη γοητεία του…

Πώς εκμεταλλεύονται οι αρχιτέκτονες και πώς οι σχεδιαστές μόδας τις ιδιότητες του γυαλιού; Ίσως η απάντηση για την πρώτη κατηγορία είναι πολύ εύκολη… Μήπως όμως όχι; Ναι μεν το τζάμι χρησιμοποιείται για να διαμορφωθούν τα ανοίγματα σε ένα κτίριο και να επιτευχθεί ο φωτισμός, αερισμός και η θέαση αλλά οι αρχιτέκτονες σίγουρα βλέπουν πέρα από αυτό.

Ο Philip Johnson δημιούργησε ένα από τα σημαντικότερα επιτεύγματα του μοντερνισμού κατά το δεύτερο μισό του 20ου αιώνα, χαρακτηριστικό παράδειγμα για την περιγραφή του τρόπου χρήσης του γυαλιού. Στο “Glass House” (1949), οι εξωτερικοί του τοίχοι είναι από γυαλί, ενώ στο εσωτερικό δεν υπάρχουν χωρίσματα, παρά μόνο ένας κύλινδρος από τούβλο, όπου βρίσκεται το μπάνιο. Ο αρχιτέκτονας χρησιμοποίησε το σπίτι του ως μια “πλατφόρμα” για να χαζεύει το περιβάλλον γι’ αυτό και άφησε τον υπόλοιπο εσωτερικό χώρο εκτεθειμένο στο τοπίο που το περιβάλλει. Παρατηρείται επομένως ένας έντονος διάλογος μεταξύ του εσωτερικού της κατοικίας και του τοπίου, μιας και υπάρχει συνέχεια του χώρου λόγω των γυάλινων επιφανειών, ενώ συχνά το περιβάλλον “αποτυπώνεται” στο υλικό λόγω της αντανάκλασης. Σε μια συνέντευξή του ο αρχιτέκτονας δήλωσε: “Το μοναδικό σπίτι στον κόσμο όπου μπορείς να παρακολουθήσεις να δύει ο ήλιος και να υψώνεται το φεγγάρι την ίδια ώρα. Και το χιόνι. Είναι εκπληκτικό όταν περιβάλλεσαι τη νύχτα από το χιόνι που πέφτει. Φωτίζει, και το κάνει να φαίνεται σαν να ανεβαίνεις σε ένα ουράνιο ασανσέρ“.

cn_image.size.philip-johnson-glass-house-h670-search

info_FF_1

Τις δεκαετίες που ακολούθησαν, το γυαλί συνέχισε να κερδίζει έδαφος λόγω της συνεχούς διερεύνησης νέων εφαρμογών που του προσέδωσαν πλήθος ιδιοτήτων. Εκμεταλλευόμενος τις νέες του δυνατότητες, ο αρχιτέκτονας Peter Zumthor προσέγγισε με διαφορετικό τρόπο το γυαλί από τον Johnson και σχεδίασε για ένα διαγωνισμό τον οποίο και κέρδισε, το “Kunsthaus Bregenz”, μια γκαλερί τέχνης κοντά στη λίμνη Constance στην Αυστρία (1991). Η πρότασή του αποκαλέστηκε ως “museum of daylight“, μιας και πρόκειται για ένα κτίριο-κουτί με γυάλινη πρόσοψη, η οποία λειτουργεί ως μια επιδερμίδα που διαχέει το φως της ημέρας στο εσωτερικό του. Ανάλογα με τα σύννεφα, τη θέση του ήλιου και τη γωνία θέασης του επισκέπτη, το κτίριο παρουσιάζεται ως ένα γλυπτό που λάμπει από το φως ή ως μια θολή αποκάλυψη του εσωτερικού χώρου εργασίας. Από ασημί, απαλό γκρι ή ελαφρά χρωματισμένο μπλε, μετατρέπεται σε μια σκοτεινή εικόνα ή σε μια ελαφριά φλόγα χρυσού. Σύμφωνα με τον Peter Zumthor “Απ’ έξω το κτίριο μοιάζει με μια λάμπα. Απορροφά το φως του ουρανού που αλλάζει, την καταχνιά της λίμνης, αντανακλά το φως και το χρώμα και κάνει μια νύξη για την εσωτερική του ζωή σύμφωνα με τη γωνία θέασης, το φως της ημέρας και τον καιρό“.

Kunsthaus Bregenz

Στο χώρο της ένδυσης η διαφάνεια, αν και είναι βασικό χαρακτηριστικό του γυαλιού, κέρδισε αρχικά ώθηση με τα πλαστικά φορέματα της δεκαετίας του ’60. Επανεμφανίστηκε ωστόσο δεκαετίες αργότερα, τη νέα χιλιετία, με το γυαλί ως κυρίαρχο υλικό για τη συλλογή του Alexander McQueen “Red–Glass Slide and Ostrich Feather Dress” (2001). Το φόρεμα χωρισμένο ουσιαστικά σε δύο τμήματα, έχει δημιουργηθεί από φτερά στρουθοκάμηλου που αναπτύσσονται προς τα έξω σε ένα σχήμα κρινολίνου και από δύο χιλιάδες μικροσκοπικές γυάλινες διαφάνειες που βάφτηκαν κόκκινες και τοποθετήθηκαν από τους γοφούς μέχρι και το λαιμό. Σύμφωνα με τον σχεδιαστή “H σπουδαιότητα του γυαλιού συγκεντρώνεται στο γεγονός ότι το σώμα τοποθετείται κάτω από ένα μικροσκόπιο… Είναι κόκκινα επειδή υπάρχει αίμα κάτω από κάθε στοιβάδα δέρματος“. Το ρούχο φορέθηκε ακόμα μία και μοναδική φορά μετά την επίδειξη μόδας, από τη μουσικό Bjork, η οποία μέσω της κίνησή της παρήγαγε ήχους, μετατρέποντας έτσι το φόρεμα σε έναν ζωντανό οργανισμό.

Alexander-McQueen-red-dress

bjork-2001-new-york-1st-radio-city-music-hall-03

Elena Xipolia

About Elena Xipolia

Η Έλενα είναι Αρχιτέκτονας και μέλος της ομάδας Krama. Σπούδασε αρχικά Ανακαίνιση και Αποκατάσταση Κτιρίων αλλά ποτέ δε ξέχασε τον βασικό της στόχο και αυτός δεν ήταν άλλος από την Αρχιτεκτονική. Υποστηρίζει πως η αρχιτεκτονική είναι τρόπος ζωής, γι’ αυτό και κατά καιρούς έχει κάνει πολλές εθελοντικές εργασίες. Της αρέσει η απλότητα και εκτιμά το οτιδήποτε vintage. Αγαπημένο της μότο «η λεπτομέρεια κάνει τη διαφορά»…Μέχρι τώρα σχεδίαζε ρούχα μόνο στον ύπνο της, αλλά αποφάσισε πως ήρθε η ώρα να το κάνει πραγματικότητα. Αν και κάποιες φίλες της την αποκαλούν “Madame Figaro”, την εξιτάρει η περιπέτεια και θα ‘θελε να κάνει extreme sports πριν ακόμα μεγαλώσει κι άλλο…!