Όταν ήμουν μικρή, ήταν κάτι χειμωνιάτικες μέρες που όταν γύριζα από το σχολείο συνήθιζα να ξαπλώνω στο παχύ και μαλακό χαλί που έστρωνε το σαλόνι μας και εκεί, δίπλα στο παράθυρο να απολαμβάνω τον ήλιο που έμπαινε από το τζάμι. Φαίνεται ότι αυτό με χαλάρωνε και έτσι άφηνα το μυαλό μου να περιπλανιέται και να με ταξιδεύει. Ένα πράγμα που συχνά ερχόταν στη σκέψη μου, καθώς ήμουν ξαπλωμένη και έβλεπα τον κόσμο ανάποδα ήταν ακριβώς αυτό: πώς θα ήταν αν τοποθετούσα τα πράγματα αλλιώς; Αν το ταβάνι γινόταν δάπεδο και το δάπεδο ταβάνι; Μου άρεσε βλέπετε αυτός ο κενός χώρος -στο χρώμα του λευκού με τους δύο κεντρικούς πολυελαίους- που όταν τους φανταζόμουν ανάποδα γίνονταν δύο ωραιότατα κρυστάλλινα δέντρα- έμοιαζε να έχει άλλες δυνατότητες… σε σχέση με τον ήδη γεμάτο από έπιπλα και διακοσμητικά χώρο του δαπέδου.

Και για λίγο συνέχιζα να φαντάζομαι πώς θα ήταν και τι θα έκανα αν τα πράγματα αντιστρέφονταν- δεν ξέρω γιατί μου είναι τόσο ζωντανή αυτή η ανάμνηση- ίσως απλά γιατί ήταν ένα ευχάριστο διάλειμμα αυτή η σύντομη μεσημεριανή ονειροπόληση, ίσως όμως και γιατί τα συναισθήματα που μου δημιουργούσε η συγκεκριμένη φαντασίωση ήταν εξαιρετικά απελευθερωτικά… Αυτή η αλλαγή προοπτικής έστω και για λίγο ήταν αρκετή για να φρεσκάρει τη σκέψη μου και να αλλάξει τον τρόπο που ένιωθα… Σηκωνόμουν από το χαλί και ο κόσμος ήταν πάλι στη θέση του όμως εγώ εξακολουθούσα να βλέπω τα πράγματα κάπως διαφορετικά.

Είναι εντυπωσιακό πως όταν αλλάζουμε την προοπτική μας επάνω στα πράγματα και τις καταστάσεις, ο τρόπος που νιώθουμε για αυτά αλλάζει επίσης. Τις προάλλες μπήκε στο γραφείο μου, μια πελάτισσα για το συνηθισμένο μας ραντεβού. Για πρώτη φορά πρόσεξε έναν μεγάλο χρωματιστό πίνακα που κρεμόταν στον τοίχο ακριβώς επάνω από το γραφείο: «είναι καινούριος ο πίνακας;» με ρώτησε. «Όχι» της απαντώ… «είναι εδώ από… πάντα»«πρώτη φορά τον βλέπω…», μου λέει. Η συγκεκριμένη πελάτισσα ερχόταν κάθε εβδομάδα τα τελευταία δύο χρόνια. «Εντάξει,… έχω αρχίσει να «το χάνω», μου συμβαίνει συχνά αυτό τελευταία…», λέει με ύφος μεταξύ σοβαρού και αστείου. «Τι είναι αυτό που σου συμβαίνει», τη ρωτάω… «Να παρατηρώ γύρω μου πράγματα που δεν είχα προσέξει ότι ήταν εκεί». Έδειχνε να την ανησυχεί αυτό… «δεν ξέρω αν είναι έτσι» της λέω… εγώ σκέφτηκα κάτι πολύ διαφορετικό…», «α, ναι; τι δηλαδή;» «Ότι για πρώτη φορά μετά από πολύ καιρό είσαι στο παρόν… προσέχεις τα πράγματα γύρω σου… έχεις βγει από το μυαλό σου και είσαι πραγματικά εδώ». Πρόσεξα μια αλλαγή στα μάτια της… «Μα τότε… αυτό είναι καλό» μου λέει. Μέσα σε μια στιγμή ο τρόπος που ένιωθε είχε αλλάξει.

Η ικανότητα να μετακινούμαστε και να βλέπουμε τα πράγματα από διαφορετική προοπτική έχει πολύ μεγάλη σημασία για να διευκολύνουμε τον εαυτό μας να βγαίνει από τα κάθε είδους νοητικά και συναισθηματικά αδιέξοδα στα οποία κατά καιρούς βρισκόμαστε. Προκειμένου να μπορούμε να κατανοήσουμε τον εαυτό μας, τους άλλους και τον κόσμο γύρω μας χρειάζεται να είμαστε ικανοί και δούμε τις καταστάσεις από διαφορετικές οπτικές. Ο Einstein, πολύ σοφά είχε πει ότι «δεν μπορούμε να λύσουμε ένα πρόβλημα με το ίδιο μυαλό που το δημιούργησε» και είχε δίκιο. Ιδιαίτερα, όταν είναι δύσκολο ή αδύνατο να αλλάξουμε τις καταστάσεις η ικανότητα να αλλάξουμε τον τρόπο που τις βλέπουμε είναι ο μόνος δρόμος για να ανακτήσουμε την εσωτερική μας ελευθερία και να έλθουμε ξανά σε επαφή με την προσωπική μας δύναμη.

perspective 3

Αυτή η ικανότητα να αλλάζουμε τον τρόπο που βλέπουμε μια κατάσταση και να της δίνουμε ένα διαφορετικό νόημα λέγεται «αναπλαισίωση». Η αναπλαισίωση είναι ένας πρακτικός, έγκυρος τρόπος να δούμε τα πράγματα. Δεν έχει να κάνει με το να ζυγίσουμε  τα υπέρ και τα κατά ούτε με το να ωραιοποιούμε τις καταστάσεις. Προϋποθέτει όμως να αναγνωρίσουμε  ότι πράγματι υπάρχουν διαφορετικοί τρόποι να δούμε μια κατάσταση, ορισμένοι από τους οποίους μας κάνουν να αισθανόμαστε καλύτερα από άλλους.

Η αναπλαισίωση περιλαμβάνει το να αναγνωρίσουμε τις μη βοηθητικές πεποιθήσεις μας γύρω από ένα πρόβλημα ή μια κατάσταση και να τις αντικαταστήσουμε με πιο βοηθητικές ή προσαρμοστικές.

Βασίζεται στην ιδέα ότι τα γεγονότα και οι καταστάσεις της ζωής μας δεν έχουν ένα εγγενές νόημα. Το νόημα διαμορφώνεται μέσα από τον τρόπο που τα ερμηνεύουμε και αυτό έχει να κάνει με την προοπτική μας δηλαδή τα πλαίσια που χρησιμοποιούμε- τα φίλτρα μέσα από τα οποία βλέπουμε τα πράγματα. (βλ. άρθρο «Βλέπουμε τα πράγματα όχι όπως είναι αλλά όπως είμαστε».)

Ένα πλαίσιο αναφοράς είναι ένα σύνθετο σχήμα, από παγιωμένες και συχνά άκριτες πεποιθήσεις, αξίες κ.λ.π που χρησιμοποιούμε αυτόματα όταν συνάγουμε νόημα από τις εμπειρίες μας.

Το να αναπλαισιώσουμε λοιπόν κάτι σημαίνει να αλλάξουμε το νόημα του, τοποθετώντας το σε ένα διαφορετικό πλαίσιο. Όταν αλλάζουμε το πλαίσιο αλλάζουμε το νόημα της εμπειρίας και καθώς το νόημα αλλάζει  αλλάζουν τα συναισθήματα και οι συμπεριφορές μας. Και αυτό μπορεί να κάνει όλη τη διαφορά!

Οι ερωτήσεις- όταν είναι διατυπωμένες με έναν δημιουργικό τρόπο- μπορούν να είναι ένα πολύ ισχυρό εργαλείο για να αναπλαισιώσουμε την εμπειρία μας.

Αν έχετε να κάνετε με μια σκέψη ή μια πεποίθηση που σας ταλαιπωρεί δοκιμάστε να θέσετε στον εαυτό σας τις παρακάτω ερωτήσεις:

  • είναι αυτή η πεποίθηση αληθινή;
  • μπορείτε να είστε απόλυτα βέβαιοι ότι ισχύει;
  • πώς αντιδράτε όταν πιστεύετε αυτή τη σκέψη;
  • ποιος θα ήσασταν χωρίς αυτή τη σκέψη;

Αν θέλετε να δοκιμάσετε να αναπλαισιώσετε μια κατάσταση που σας προβληματίζει, φέρτε τη στο νου σας και αναρωτηθείτε:

  • Πώς θα έμοιαζε αν τη βλέπατε από πολύ ψηλά- ακόμη και από το διάστημα;
  • Πώς θα έμοιαζε αν τη βλέπατε από το μέλλον, πχ. 10 χρόνια από σήμερα;
  • Μπορείτε να σκεφτείτε έστω και μια άλλη δυνατότητα για το πώς θα έμοιαζε 10 χρόνια από σήμερα;

Φανταστείτε τα παραπάνω όσο πιο ζωηρά μπορείτε και προσέξτε τι μπορεί να αλλάζει στον τρόπο που σκέφτεστε και νιώθετε για την κατάσταση.

Everything can be taken from a man but one thing: the last of the human freedoms-to choose one’s attitude in any given set of circumstances, to choose one’s own way. V.Frankl

About Elena Kampisopoulou

Η Έλενα Καμπισοπούλου είναι θεραπεύτρια-ψυχολόγος και απολαμβάνει να εξερευνά ακούραστα τα υπαρξιακά ερωτήματα, που αναπόφευκτα τίθενται από τη ζωή με μια μάλλον αισιόδοξη προοπτική και τη διάθεση να αγκαλιάζει την εμπειρία με το μαγικό τρόπο που αυτή ξεδιπλώνεται. Αγαπά τις λέξεις και τα λογοπαίγνια, τις αντιθέσεις, τα παράδοξα, τον ήλιο και τη θάλασσα, τις καυτερές γεύσεις, τις έξυπνες συζητήσεις και γοητεύεται από το συνδυασμό δύναμης και ευαισθησίας στους ανθρώπους. Αφιερώνει το χρόνο της στη θεραπευτική της δουλειά, που γίνεται έναυσμα για διαρκή προσωπική διεύρυνση, το διάβασμα, το γράψιμο, τη γυμναστική, τη χαλάρωση νου και σώματος και την ανάπτυξη νέων project με ανθρώπους που μοιράζονται τα ενδιαφέροντα και τον ενθουσιασμό της.